ระเบียบแบบแผนและประเพณีปฏิบัติของครู
หมวดที่ 20
ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ
ว่าด้วยการพานักเรียน และนักศึกษาไปนอกสถานศึกษา พ.ศ. 2529
********************

สวัสดิการประกันสังคม

                  โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงระเบียบเกี่ยวกับการพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษาเพื่อส่งเสริมการเรียนในหลักสูตรให้กว้างขวางยิ่งขึ้น เพื่อสนองความสนใจ และเพื่อส่งเสริมการพัฒนาบุคลิกภาพทางอุปนิสัยของนักเรียนและนักศึกษาให้เหมาะกับสังคมในระบอบประชาธิปไตย และเพื่อให้ได้ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับภูมิประเทศและแหล่งทรัพยากรธรรมชาติอันเป็นสมบัติของชาติที่ได้สร้างสรรค์ไว้ให้ ซึ่งตนเองมีส่วนเป็นเจ้าของเพื่อปลูกฝังให้บังเกิดความรักประเทศชาติยิ่งขึ้น
                  ฉะนั้น อาศัยอำนาจตามความในข้อ 23 แห่งประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 216 ลงวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2515 กระทรวงศึกษาธิการจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้
                  ข้อ 1 ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษา พ.ศ. 2529”
                  ข้อ 2 ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศเป็นต้นไป
                  ข้อ 3 ให้ยกเลิกระเบียบกระทรวงศึกษาธิการว่าด้วยการพานักเรียน นิสิต และนักศึกษาไปนอกสถานศึกษา พ.ศ. 2504
บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ และคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดแย้งกับระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทน
                  ข้อ 4 ในระเบียบนี้
                         “นักเรียนและนักศึกษา” หมายความว่า บุคคลซึ่งกำลังรับการศึกษาในสถานศึกษา
                         “สถานศึกษา” หมายความว่า โรงเรียน วิทยาลัย หรือสถานศึกษาที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่สังกัดหรืออยู่ในความควบคุมดูแลของกระทรวงศึกษาธิการ
                         “หัวหน้าสถานศึกษา” หมายความว่า ครูใหญ่ อาจารย์ใหญ่ ผู้อำนวยการโรงเรียน ผู้อำนวยการวิทยาลัย หรือตำแหน่งที่เรียกชื่ออย่างอื่นในลักษณะเดียวกัน และให้หมายความรวมถึงผู้จัดการของโรงเรียนเอกชนด้วย
                         “การพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษา” หมายความว่า การที่ครู อาจารย์ หรือผู้ที่เป็นหัวหน้าสถานศึกษาของสถานศึกษาพานักเรียนและนักศึกษาไปเป็นหมู่คณะจะเป็นเวลาเปิดทำการสอน หรือไม่ก็ตามแต่ไม่หมายความรวมถึกการเดินทางไกลและการอยู่ค่ายพักแรมของลูกเสือ ยุวกาชาด และเนตรนารี และการพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานที่ตามระเบียบแบบแผนหรือคำสั่งในทางราชการ
                  ข้อ 5 การพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษาจำแนกเป็น 3 ประเภท คือ
                         1) การพาไปนอกสถานศึกษาและไม่ค้างคืน
                         2) การพาไป นอกสถานศึกษาและค้างคืน
                         3) การพาไปนอกราชอาณาจักร
                  ข้อ 6 การพานักเรียน และนักศึกษาไปนอกสถานศึกษาทุกประเภทให้ปฏิบัติดั้งนี้
                         1) ต้องได้รับอนุญาตก่อน แบบการขออนุญาตให้ใช้ตามที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้
                         2) นักเรียนและนักศึกษาที่จะไปนอกสถานศึกษาตามข้อ 5(1) ให้อยู่ในดุลพินิจ ของหัวหน้าสถานศึกษา ว่าควรจะได้รับอนุญาตจากผู้ปกครองหรือไม่ แต่การพาไปตามข้อ 5(2) และ (3) จะต้องได้รับอนุญาตจากผู้ปกครองเป็นหนังสือตามแบบที่กำหนดไว้ท้ายระเบียบนี้
                         3) ให้หัวหน้าสถานศึกษา หรือผู้ได้รับมอบหมายจากหัวหน้าสถานศึกษาเป็นผู้ควบคุมและจะต้องมีครูหรืออาจารย์อื่น ๆ เป็นผู้ช่วยผู้ควบคุมดูแลรับผิดชอบในการเดินทาง โดยถือเกณฑ์นักเรียนและนักศึกษา 20 คน ต่อ ครูหรืออาจารย์ 1 คน
                             ถ้านักเรียนและนักศึกษาหญิงไปด้วย ให้มีครูหรืออาจารย์หญิงควบคุมไปด้วยตามความเหมาะสม
                         4) ผู้ควบคุมและผู้ช่วยผู้ควบคุมต้องช่วยกันควบคุมนักเรียนและนักศึกษาให้อยู่ในระเบียบวินัย และต้องใช้ความระมัดระวังเป็นอย่างดี ให้การเดินทางเป็นไปโดยมีระเบียบอันเหมาะสมแก่กาลเทศะ และยานพาหนะที่ใช้เดินทาง ทั้งนี้เพื่อความเรียบร้อยและปลอดภัย
                            ห้ามผู้ควบคุม ผู้ช่วยผู้ควบคุมเสพหรือชักชวนให้พนักงานขับรถหรือผู้ขับเรือเสพสุราหรือของมึนเมาอย่างอื่นขณะเดินทาง
                         5) ผู้ควบคุมและผู้ช่วยผู้ควบคุมควรจะได้รับการอบรมเกี่ยวกับการรักษาความปลอดภัยตามโอกาสอันควร
                         6) ให้หัวหน้าสถานศึกษาพิจารณาเส้นทางที่จะเดินทางเลือกยานพาหนะที่อยู่ในสภาพใหม่มั่งคงแข็งแรง และก่อนออกเดินทางให้ตรวจสภาพของยานพาหนะที่จะใช้ให้เรียบร้อยควรดูรถที่มีเครื่องดับเพลิงติดอยู่ด้วย
                             เพื่อความปลอดภัย ควรเดินทางโดยรถไฟ หรือใช้รถยนต์โดยสารของบริษัทขนส่งจำกัด (บ.ข.ส.)
                         7) ให้พิจารณาเลือกพนักงานขับรถหรือผู้ขับเรือ ที่มีประวัติความประพฤติดี มีความชำนาญสุขุมรอบคอบรู้เส้นทางที่จะไปดี โดยคำรับรองของเจ้าของหรือตัวแทนของเจ้าของยานพาหนะนั้น
                         8) ในการเดินทางโดยใช้ทางหลวงให้ขอความร่วมมือไปยังตำรวจทางหลวง ถ้าเดินทางโดยรถไฟให้ขอความร่วมมือจากการรถไฟแห่งประเทศไทย หรือขอความช่วยร่วมมือไปยังกรมเจ้าท่าหรือตำรวจน้ำกรณีเดินทางโดยทางน้ำ เพื่อจัดรถหรือเรือนำทางให้และเพื่อขอคำแนะนำหรือขอความร่วมมืออื่น ๆ ที่จำเป็น
                         9) ให้หัวหน้าสถานศึกษาจัดให้มีแผ่นป้ายข้อความในลักษณะแสดงให้เห็นว่ายานพาหนะนั้นใช้บรรทุกนักเรียนและนักศึกษา
                         10) ในการเดินทางนักเรียนและนักศึกษาต้องแต่งเครื่องแบบแต่ในบางโอกาสให้หัวหน้าสถานศึกษาพิจารณาให้แต่งกายได้ตามความเหมาะสม
                  ข้อ 7 ผู้พิจารณาอนุญาตให้พานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษา มีดังนี้
                         1) หัวหน้าสถานศึกษา สำหรับการพาไปตามข้อ 5(1)
                         2) ผู้อำนวยการประถมศึกษาจังหวัดหรือผู้อำนวยการประถมศึกษากรุงเทพมหานคร สำหรับสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดหรือสำนักการประถมศึกษากรุงเทพมหานคร แล้วต่อกรณีสำหรับการพาไปตามข้อ 5(2)
                         3) อธิบดีกรมเจ้าสังกัด หรือหัวหน้าส่วนราชการที่เรียกชื่ออย่างอื่นที่มีฐานะเป็นกรม สำหรับสถานศึกษาในส่วนกลาง ผู้ว่าราชการจังหวัด สำหรับสถานศึกษา ซึ่งอยู่ในความควบคุมดูแลของจังหวัดสำหรับการพาไปตามข้อ 5(2)
                         4) ปลัดกระทรวงศึกษาธิการสำหรับการพาไปตามข้อ 5(3)
                             ผู้พิจารณาอนุญาตตาม (3) และ (4) อาจมอบหมายให้ผู้ดำรงตำแหน่งอื่นอนุญาตแทนได
                             ในการพิจารณาให้ผู้มีอำนาจอนุญาตพิจารณาถึงความเหมาะสมกาลเทศะและฤดูกาล เพื่อความปลอดภัยในการเดินทางประกอบการพิจารณาอนุญาตด้วย
                  ข้อ 8 ในการขออนุญาตพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษาให้ส่งคำขออนุญาตถึงผู้มีอำนาจอนุญาตก่อนเวลาออกเดินทางไม่น้อยกว่า 15 วัน และให้แนบโครงการที่จะไปนอกสถานศึกษาประกอบการพิจารณาด้วย
                  ข้อ 9 การเดินทางในเวลากลางคืนมีสาเหตุหลายประการทำให้เกิดอุบัติเหตุได้ง่าย จึงควรเดินทางเฉพาะกลางวันเท่านั้น เว้นแต่เป็นการเดินทางโดยรถไฟ
                  ข้อ 10 ในกรณีเกิดอุบัติเหตุหรือมีเหตุการณ์อื่นที่แก้ไขได้โดยยาก ให้ผู้ควบคุมหรือผู้ได้รับมอบหมายหรือบุคคลอื่นใดที่ไปด้วยตามแต่กรณีแห่งความจำเป็น รายงานให้ผู้บังคับบัญชาผู้อนุญาต หรือผู้บังคับบัญชาชั้นเหนือขึ้นไปทางโทรเลข โทรศัพท์ทราบทันที หากใช้เวลาเดินทางไม่มากให้รีบเดินทางไปรายงานให้ทราบด้วยคนเอง แล้วรายงานเป็นหนังสืออีกครั้งภายในกำหนด 7 วัน นับแต่เกิดอุบัติเหตุหรือเกิดเหตุการณ์นั้นขึ้น
                  ข้อ 11 การพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษาตามข้อ 5 สถานศึกษา จะต้องวางระเบียบกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการปฏิบัติไว้กับให้หัวหน้าสถานศึกษากำหนดค่าใช้จ่ายในการเดินทางได้เท่าที่จำเป็น
                  ข้อ 12 การพานักเรียนและนักศึกษาไปนอกสถานศึกษาตามระเบียบนี้ให้เป็นด้วยความสมัครใจ เพื่อทัศนศึกษาเท่านั้น มิใช่พาไปเพื่อทดสอบสมรรถภาพหรือจัดกิจกรรมอื่น ๆ เพื่อเป็นการวัดผลหรือให้คะแนนหากเป็นไปได้ให้จัดในสถานศึกษาหรือบริเวณใกล้เคียงกับสถานศึกษามากที่สุด เพื่อมิให้เป็นการบังคับให้นักเรียนและนักศึกษาที่ขาดแคลนทุนทรัพย์จำเป็นต้องร่วมเดินทางไปด้วย มิฉะนั้น จะไม่ได้คะแนน สำหรับค่าใช้จ่ายในการเดินทางก็ให้เป็นไปด้วยความสมัครใจของ นักเรียนและนักศึกษาด้วย
                  ข้อ 13 การพานักเรียนและนักศึกษาไปตามข้อ 5(2) และ (3) เมื่อพากลับมาแล้วให้สถานศึกษามารายงานผลการพาไปนอกสถานศึกษาต่อผู้สั่งอนุญาตตามแบบท้ายระเบียบ
                  ข้อ 14 ครู อาจารย์ หรือผู้ควบคุมนักเรียนและนักศึกษาให้ถือว่าไปปฏบัติราชการให้เบิกค่าใช้จ่ายในการเดินทางได้
                  ข้อ 15 ให้ปลัดกระทรวงศึกษาธิการรักษาการแทนระเบียบนี้

 

ประกาศ ณ วันที่ 4 มิถุนายน 2529




(ลงชื่อ) ชวน หลีกภัย
(นายชวน หลีกภัย)
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ